NU+ | Japan droomt van wereldtitel: 'Moet nog maar zien of Oranje gaat winnen'

In dit artikel:

Zondag opent het Nederlands elftal het WK tegen Japan, een ploeg die volgens kenners en de Japanners zelf durft te dromen van de wereldtitel. Voetbalveteraan Dido Havenaar — geboren in Nederland, sinds 1986 in Japan wonend en oud-doelman bij Mazda SC — tekent het ontwikkelingsverhaal van het Japanse voetbal als voorbeeld van lange termijn beleid en veranderde mentaliteit.

Havenaar maakte in 2002 een werkstuk met de stelling dat Japan binnen 25 jaar tot de wereldtop kon behoren. Wat toen nog sceptisch werd ontvangen, lijkt deels te zijn uitgekomen: Japan staat op plaats 18 van de FIFA-ranglijst en wordt door sommigen als dark horse gezien. Cruciale schakels in die opkomst waren de oprichting van de J. League in 1993 (de eerste professionele competitie), de komst van buitenlandse sterren zoals Zico en Lineker en de buitenlandse ervaringen die daarop volgden. Die mix bracht meer structuur, vakkennis en attractiviteit, waardoor steeds meer Japanners in topcompetities buitenlands spelen — op dit WK zitten er volgens het artikel 23 van de 26 spelers bij buitenlandse clubs, onder meer in Bundesliga, La Liga en de Eredivisie.

Tactiek en staf spelen ook een grote rol. Havenaar schetst de loopbaan van Hajime Moriyasu, voormalig ploeggenoot en sinds jaren bondscoach, wiens spelopvatting en positiespel zichtbaar zijn in het systeem met drie centrale verdedigers. Dat systeem leidde in 2022 tot verrassende groepszegepartijen op Spanje en Duitsland. Daarnaast heeft Japan een mix van kwaliteiten: de aanval wordt geleid door Takefusa Kubo (Real Sociedad) en er zijn meerdere spelers met Eredivisie-ervaring (waaronder Ayase Ueda en Takehiro Tomiyasu).

Langs de weg naar beter presteren lag ook een mentale hobbel. Havenaar wijst op culturele terughoudendheid en respect voor grotere sterren als verklaring voor gebrek aan afmaken van kansen op het hoogste niveau; Japan verloor meerdere keren in de achtste finales. Maar hij signaleert een omslag: spelers spreken nu expliciet over kampioensaspiraties en de ploeg handelt steviger — een voorbeeld was het recente optreden rond klachten bij een slecht trainingsveld in Mexico. “Twintig jaar geleden hadden ze hun mond gehouden,” zegt Havenaar over die mentaliteitsverandering.

Sportief is Japan recent ook overtuigend: winst op Brazilië (oktober) en op Engeland op Wembley (maart) geven vertrouwen, al ontbreken op het WK enkele basisspelers door blessures (Wataru Endo, Takumi Minamino, Kaoru Mitoma). Havenaar verwacht een zware confrontatie voor Oranje en sluit niet uit dat Japan voor verrassingen kan zorgen — deels uit professionele ontwikkeling, deels door een nieuwe, minder onderdanige instelling.